|
1842’de Moskova’da doğdu. 1857’de soylu
çocuklarının okuduğu, imparatorluğun ayrıcalıklı askeri okulu olan
Pajeski Korpus’a girdi. Parlak bir gelecek vaat eden Pyotr Kropotkin,
1862’ de askeri okul öğrenciliğini başarıyla tamamladı. Ancak, aile
çevresini ve II. Aleksandr’ı şaşırtan bir kararla Doğu Sibirya’daki
Amur Kazak birliklerinde mütevazı bir görevi tercih etti. Fakat,
orduya karşı duyduğu soğukluk, Sibirya sürgünleri arasında kısa sürede
nefrete dönüştü. 1867’de ordudan ayrılarak Petersburg Üniversitesi
fizik-matematik fakültesine kaydoldu.
1872’de İsviçre’ye yaptığı birkaç aylık
seyahatte I. Enternasyonal ve anarşistlerle tanıştı. Rusya’ya
döndüğünde, narodnik Çaykovski grubuna katılarak propaganda
çalışmalarını sürdürdü. Ancak, 1874’te tutuklanıp Petropavlovsk
kalesine kapatıldı. 1876’da, sevk edildiği hastaneden gözüpek bir
kaçış planıyla, arkadaşları tarafından kaçırılarak yurtdışına
çıkarıldı. O günden itibaren uluslararası anarşist hareketin önde
gelen bir düşünce ve eylem adamı oldu.
Yaklaşık kırk yıl kadar Avrupa’da
sürgünde yaşayan Kropotkin, 1917 Şubat Devrimi’nin ardından, 75
yaşında Rusya’ya döndü. Ekim Devrimi’nin despotik, bürokratik
yönelişini önceden gören Kropotkin, Lenin ve Bolşevikleri sık sık
uyarmak gibi iyi niyetli bir tutum takındı. Ancak, anarşistlere ve
diğer muhaliflere karşı başlatılan sürek avı nedeniyle bu uyarıları
dünya kamuoyu nezdinde protestoya dönüştü.
Kropotkin, 8 Şubat 1921’de öldü. Beş
kilometrelik kortej oluşturan kalabalık bir kitle, cenazeyi Moskova
mezarlığına taşıdı. Bolşevik iktidara karşı anarşistlerin son kitlesel
gösterisine dönüşen bu cenaze töreninde, anarşistlerin pankartlarında
“otoritenin olduğu yerde özgürlük yoktur” sözleri yazılıydı.
|